ทำไมน้ำท่วมถึงส่งผลต่อสุขภาพกระดูกและข้อมากกว่าที่คิด

เมื่อน้ำท่วม หลายคนมักกังวลเรื่องบ้านข้าวของเสียหาย แต่สิ่งที่มักถูกมองข้ามคือ สุขภาพกระดูกและข้อ ที่ได้รับผลกระทบมากเกินกว่าที่หลายคนจะคาดคิด สภาพแวดล้อมชื้นเย็น การเดินลุยน้ำ การยกของหนัก และความเครียดที่เพิ่มขึ้น ล้วนส่งผลต่อกล้ามเนื้อ ข้อต่อ และกระดูกทั้งโดยตรงและโดยอ้อม

หลายคนพบว่า หลังน้ำท่วมมักมีอาการ

• ปวดเข่า ปวดข้อเท้า

• ปวดหลังเรื้อรัง

• ข้อบวม

• กล้ามเนื้อตึง

• เหน็บชา ปวดเสียวหลังหรือสะโพก
  ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัยที่เกิดขึ้นในช่วงน้ำท่วม ดังนี้

1. ความชื้นและอากาศเย็นทำให้ข้อต่ออักเสบง่ายขึ้น

ในช่วงน้ำท่วม ความชื้นในอากาศสูงกว่าปกติและอุณหภูมิมักลดลง ทำให้

• น้ำหล่อเลี้ยงข้อข้นมากขึ้น

• ข้อตึง

• การไหลเวียนเลือดบริเวณข้อลดลง

• ความดันในข้อเพิ่มขึ้น

ผลที่ตามมาคือ อาการปวดข้อกำเริบ โดยเฉพาะในผู้ที่มี

• โรคข้อเข่าเสื่อม

• ข้ออักเสบรูมาตอยด์

• หมอนรองกระดูกเสื่อม

นี่คือเหตุผลที่ผู้สูงอายุจำนวนมากปวดเข่ามากขึ้นในช่วงฝนตก–น้ำท่วม

2. การเดินลุยน้ำหรือยืนแช่น้ำนาน ๆ ทำให้ข้อและกล้ามเนื้อรับภาระมากขึ้น

การเดินในน้ำ หรือยืนแช่น้ำเป็นเวลานาน ส่งผลให้

• ข้อต่อรับแรงกดมากขึ้น

• กล้ามเนื้อขาและหลังต้องทำงานหนัก

• เกิดการเกร็งตัวผิดธรรมชาติ

• เท้าไม่มั่นคง เสี่ยงลื่นล้ม

การเดินในน้ำคล้ายการออกกำลังกายที่มีแรงต้าน ทำให้ข้อเข่าและข้อเท้าถูกใช้งานหนักกว่าปกติ ส่งผลให้ปวดเมื่อย บวม หรืออักเสบได้ง่าย

3. การยกของหนักขณะน้ำท่วมเป็นสาเหตุอันดับต้นๆ ของการปวดหลัง

น้ำท่วมมักบังคับให้คนต้อง

• ยกของหนีน้ำ

• ยกเครื่องใช้ไฟฟ้า

• เคลื่อนย้ายเฟอร์นิเจอร์หนัก

การยกของในท่าทางที่ผิด เช่น ก้มหลังยกทันที หรือยกโดยไม่งอเข่า อาจทำให้เกิด

• กล้ามเนื้อหลังฉีก

• กระดูกสันหลังบิดผิดท่า

• หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท

อาการที่พบได้บ่อย

• ปวดหลังเฉียบพลัน

• ปวดร้าวลงขา

• เดินลำบาก

• ชาและเสียวที่ขา

เป็นอาการที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

4. พื้นเปียก ลื่น และไม่มั่นคง เพิ่มความเสี่ยงกระดูกหัก

น้ำท่วมทำให้

• พื้นบ้านลื่น

• เศษของแข็งลอยอยู่ในน้ำ

• มองพื้นไม่เห็น

เสี่ยงต่อการ

• ข้อเท้าแพลง

• หกล้มฟาดพื้น

• กระดูกข้อมือ ข้อศอก หรือสะโพกหัก

โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่มีกระดูกบาง หรือมีภาวะกระดูกพรุนอยู่แล้ว

5. การนั่ง ยืน หรือเคลื่อนไหวผิดท่านาน ๆ

ในสถานการณ์น้ำท่วม หลายคนต้อง

• นั่งอยู่บนที่สูง

• ยืนแช่น้ำเป็นชั่วโมง

• เดินบนพื้นต่างระดับ

สิ่งเหล่านี้ทำให้

• กล้ามเนื้อตึง

• เส้นเอ็นอักเสบ

• ข้อเข่าและข้อเท้าเสื่อมเร็วขึ้น

ผู้ที่มีอาการปวดหลังเรื้อรังจะกำเริบง่ายเป็นพิเศษ

6. ความเครียดทำให้กล้ามเนื้อหลัง–คอเกร็งตัว

ความเครียดเป็นปัจจัยที่คนมักไม่คิดถึง แต่ส่งผลต่อกระดูกและข้อโดยตรง
เมื่อเครียด

• กล้ามเนื้อคอ–ไหล่–หลังเกร็ง

• ไหล่ยก

• หลังตึง

• ท่าทางผิดไปจากปกติ

นำไปสู่อาการ

• ปวดคอ

• ปวดไหล่

• ปวดหลัง

• ปวดสะบัก

โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานนั่งนานอยู่แล้ว อาการจะหนักขึ้นมาก

7. การพักผ่อนไม่เพียงพอ ทำให้ร่างกายซ่อมแซมข้อลดลง

น้ำท่วมทำให้การนอนถูกรบกวน เช่น

• นอนหลับไม่เต็มที่

• เครียดจนหลับยาก

• ต้องตื่นกลางดึกดูสถานการณ์น้ำ

การพักผ่อนน้อยส่งผลให้

• กล้ามเนื้อฟื้นตัวช้า

• ข้ออักเสบไม่หาย

• ปริมาณน้ำในข้อไม่สมดุล

จึงทำให้ความปวดล้าเพิ่มขึ้น

วิธีป้องกันและดูแลสุขภาพกระดูก–ข้อในช่วงน้ำท่วม

1. พยายามหลีกเลี่ยงการยืนแช่น้ำนาน ๆ

หากจำเป็นต้องลุยให้

• ใส่รองเท้ากันลื่น

• เดินอย่างมั่นคง

• พักเป็นระยะ

2. ยกของหนักให้ถูกวิธี

• งอเข่า ไม่ก้มหลัง

• ให้แรงมาจากขา ไม่ใช่ที่หลัง

• หากของหนักเกิน ให้ขอความช่วยเหลือ

3. รักษาความอบอุ่นร่างกาย

ใส่เสื้อแขนยาวหรือผ้าคลุมไหล่เพื่อลดการตึงของข้อ

4. ยืดเหยียดเบาๆ หลังใช้งานหนัก

ช่วยลดอาการล้าของกล้ามเนื้อและข้อ

5. หากมีอาการบวม ปวด หรือร้าวลงขา ให้พบแพทย์

เป็นสัญญาณที่บ่งบอกถึงการอักเสบหรือหมอนรองกระดูกทับเส้น

สรุป

น้ำท่วมส่งผลต่อสุขภาพกระดูกและข้อในหลายด้าน ตั้งแต่ความชื้นที่ทำให้อักเสบง่าย การลุยน้ำที่ทำให้ข้อทำงานหนัก ไปจนถึงอุบัติเหตุและอาการปวดหลังจากการยกของหนัก การรู้เท่าทันและดูแลอย่างถูกวิธีจะช่วยลดความเสี่ยงอาการเจ็บข้อ–ปวดหลังได้อย่างมาก

หากต้องการบทความต่อเนื่อง เช่น
✓ วิธีลดปวดเข่าหลังจากลุยน้ำหลายวัน
✓ ท่ายกของที่ถูกต้องในช่วงน้ำท่วม
✓ อาการหลังลื่นล้มแบบไหนต้องพบแพทย์

แนะนำคลินิก www.sasipongclinic.com